Menteri MITI Tegaskan: Pengeluar Kereta Asing Tidak Boleh Sekadar Menjual, Wajib Bawa Masuk Teknologi

Pada 31 Julai, majlis pengeluaran CKD secara massa Proton e.MAS 7 PHEV telah diadakan di Tanjung Malim. Selepas menghadiri acara tersebut, Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri (MITI), YB Datuk Seri Johari Abdul Ghani, telah menyampaikan satu kenyataan kepada pihak media yang wajar diberi perhatian serius oleh semua jenama asing yang beroperasi di Malaysia.

Walaupun nada kenyataan menteri tidaklah keras, namun isyarat yang disampaikan amat jelas. Syarikat automotif asing yang memasuki pasaran Malaysia tidak boleh hanya menumpukan kepada jualan semata-mata demi mengaut keuntungan.

"Kewujudan Bersama", Bukan "Menggantikan" 

Datuk Seri Johari menegaskan bahawa MITI mahu pengeluar kereta asing "wujud bersama dan saling melengkapi ekosistem tempatan", bukannya "sekadar datang untuk menjual kereta".

Beliau menjelaskan lanjut bahawa Malaysia mengalu-alukan pelaburan daripada syarikat automotif asing, namun mereka mesti wujud bersama ekosistem automotif sedia ada di negara ini. Mereka juga perlu bekerjasama dengan syarikat tempatan serta pengeluar komponen untuk memperluaskan keseluruhan industri, dan bukannya memasuki pasaran lalu menggantikan atau melemahkan pemain industri yang telah lama bertapak di Malaysia.

Konteks di sebalik kenyataan ini mudah difahami. Sejak beberapa tahun kebelakangan ini, pengembangan jenama China dalam pasaran kenderaan elektrik (EV) di Malaysia berkembang pesat. Bermula daripada BYD hingga Chery, Xpeng hinggalah GWM, pemain baharu terus memasuki pasaran secara berturut-turut. Pendekatan MITI bukanlah "menutup pintu", sebaliknya "membuka pintu bersyarat", anda dialu-alukan masuk, tetapi tidak boleh sekadar menjalankan aktiviti jualan.

Proton dan Geely Dipuji Sebagai Contoh Teladan

Menteri turut menjadikan kerjasama antara Proton dan Geely sebagai contoh positif. Beliau menyatakan bahawa Geely memiliki teknologi automotif dan bersedia berkongsi teknologi berkaitan dengan Proton. Kedua-dua pihak juga membangunkan sebahagian harta intelek (IP) secara bersama, malah terdapat IP yang didaftarkan di Malaysia.

Kerjasama sedemikian "bukanlah sekadar syarikat asing memasuki Malaysia untuk menjual atau mengeksport kereta, sebaliknya membantu syarikat tempatan membina keupayaan teknologi, pengalaman pembangunan produk serta kecekapan pembuatan termaju". Justeru, ia boleh dianggap sebagai "perkongsian strategik yang sebenar".

Datuk Seri Johari turut membentangkan data bagi menyokong pandangannya:

Nisbah komponen tempatan bagi model-model tertentu Proton telah meningkat kepada 70% hingga 80%. Ekosistem Proton kini melibatkan kira-kira 9,700 pekerja, dengan kapasiti pengeluaran tahunan melebihi 150,000 unit. Melalui cukai korporat, duti eksais, duti import dan cukai jualan, Proton telah menyumbang lebih RM806 juta kepada kerajaan.

Mesej di sebalik data ini cukup jelas: pengeluar kereta asing yang memasuki Malaysia juga seharusnya mencipta kesan pengganda ekonomi yang setaraf.

Bukan Kali Pertama Dinyatakan, Namun Lebih Spesifik Kali Ini

Tuntutan Datuk Seri Johari terhadap aspek penyetempatan ini bukanlah sesuatu yang spontan.

Pada 7 Julai lalu, semasa majlis perasmian MCE Auto Hub di Serendah, beliau telah pun menyatakan perkara yang serupa. Ketika itu beliau berkata, setiap kali pelabur bertemunya untuk membincangkan kelulusan projek automotif, beliau akan menegaskan: "Negara ini bukan sekadar tempat untuk menjual kereta. Kami mahu anda membawa masuk semua teknologi dan komponen, serta menjadikan Malaysia sebagai hab serantau."

Pada hari yang sama, beliau juga menyentuh secara khusus isu lokalisasi CKD. Beliau menegaskan bahawa penilaian tidak boleh terhenti pada pembekal Tahap 1 (Tier 1) sahaja, sebaliknya perlu menelusuri penciptaan nilai sepanjang rantaian bekalan, sama ada pembekal Tahap 1, 2 mahupun 3, bagi memastikan insentif yang diberikan benar-benar menghargai keupayaan tempatan Malaysia, dan bukannya sekadar membungkus komponen import sebagai keluaran tempatan. Kenyataan ini jelas ditujukan kepada projek CKD yang "mengimport majoriti komponen dari luar negara dan hanya melakukan pemasangan di Malaysia".

Apabila kedua-dua kenyataan pada 7 Julai dan 31 Julai dianalisis bersama, hala tuju MITI menjadi semakin jelas. Kementerian sedang mentakrifkan semula konsep "lokalisasi". Jika dahulu projek CKD hanya memerlukan pemasangan komponen di peringkat tempatan untuk dikira sebagai dilokalisasikan, namun pada masa hadapan, penilaian CKD akan mengambil kira penggunaan komponen tempatan, penjanaan peluang pekerjaan, pemindahan teknologi, serta peranan Malaysia sebagai pangkalan eksport.

Apakah Implikasi Terhadap Projek CKD Jenama China?

Pada masa ini, terdapat banyak jenama China yang sedang melaksanakan projek CKD di Malaysia. Xpeng memasang model G6 di kilang EPMB Melaka; Leapmotor menghasilkan C10 di kilang Stellantis Kulim; WEY G9 milik GWM telah dipasang di Melaka dan dieksport ke Thailand; manakala MG S5 EV keluaran SAIC baru sahaja dilancarkan pada bulan Mac.

Walaupun kenyataan Datuk Seri Johari tidak bermaksud bahawa dasar baharu yang wajib telah dikuatkuasakan, namun ia memberi bayangan bahawa MITI bakal memberi penekanan lebih tinggi terhadap aspek pemindahan teknologi, perolehan tempatan, pembangunan bakat, harta intelek serta keupayaan eksport dalam menilai pelaburan automotif asing pada masa hadapan.

Secara ringkasnya, persaingan fasa seterusnya bagi projek CKD bukan lagi tentang "ada atau tiada pemasangan tempatan", sebaliknya "sejauh mana kedalaman lokalisasi yang dilaksanakan". Sekadar menghantar komponen terpisah (CKD) ke Malaysia untuk dipasang mungkin tidak lagi mampu memenuhi aspirasi pembangunan industri yang ditetapkan oleh kerajaan.

Hala Tuju Yang Semakin Jelas

Bermula daripada tamatnya pengecualian cukai bagi CBU EV pada penghujung 2025, pelaksanaan peraturan baharu CBU EV pada 1 Julai 2026 (harga atas kapal tidak kurang RM200,000 dan kuasa motor tidak kurang 180kW), syarat kuota eksport bagi projek CKD baharu, sehinggalah kepada penegasan berulang kali oleh Menteri MITI bahawa "lokalisasi tidak boleh bersifat kosmetik semata-mata"—kerajaan sedang memacu usaha penyetempatan yang lebih mendalam oleh pelabur asing secara sistematik.

Dalam ucapan beliau pada 7 Julai, Datuk Seri Johari ada menyebut satu perkara yang wajar dihayati sekali lagi:

"Ia mungkin mengambil masa lima atau sepuluh tahun, dan kami tidak kisah. Anda perlu bermula dari suatu titik, dan kerajaan mesti berganding bahu bersama pemain industri demi masa depan sektor ini."

Mesejnya amat jelas: Kerajaan akan terus komited mendorong agenda lokalisasi ini tanpa henti.