Kerajaan bakal kenakan cukai EV, pengecualian cukai CKD kekal buat sementara waktu

Pada 4 Ogos, Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri (MITI), YB Datuk Seri Johari Abdul Ghani, menyatakan satu perkara ketika menjawab soalan di Dewan Negara yang wajar diberi perhatian oleh semua penjual dan bakal pembeli kenderaan elektrik (EV) di Malaysia.

Kerajaan sedang mengkaji mekanisme baharu untuk mengenakan satu bayaran levi (levy) bagi setiap unit EV yang dijual di Malaysia, di mana dana yang dikumpul akan disalurkan ke dalam tabung khas bagi pembinaan stesen pengecasan awam.

Menurut YB, kerajaan mungkin perlu memperkenalkan mekanisme baharu di mana setiap unit kenderaan elektrik yang dijual akan dikenakan caj tertentu untuk dikumpulkan ke dalam dana khas pembinaan stesen pengecasan awam. Beliau juga menegaskan bahawa usaha pembangunan infrastruktur pengecasan tidak boleh hanya bergantung kepada pelaburan pihak pengeluar mahupun pengedar kenderaan.

Mengapa levi ini mahu dikenakan secara tiba-tiba?

YB Datuk Seri Johari Abdul Ghani memberikan alasan yang cukup jelas.

Dari tahun 2022 hingga 2025, kerajaan telah memberikan pengecualian duti import, duti eksais, dan cukai jualan kepada EV yang diimport sepenuhnya (CBU) selama empat tahun. Matlamatnya adalah untuk merangsang pertumbuhan pasaran dan menarik pelaburan.

Kesannya memang ketara. Dalam tempoh empat tahun itu, pasaran EV Malaysia berkembang daripada hampir sifar kepada lebih 40,000 unit pada tahun 2025. Namun, harganya tidak murah. Johari menyatakan bahawa kerajaan telah melepaskan hasil cukai berjumlah RM3.3 bilion dalam tempoh empat tahun itu.

Isunya ialah, walaupun insentif telah diberikan, stesen pengecasan tidak dibina seperti yang diharapkan.

Setakat 31 Mei 2026, sebanyak 6,416 stesen pengecasan EV awam telah dipasang di seluruh negara, merangkumi 2,143 pengecas pantas DC dan 4,273 pengecas AC. Sasaran kerajaan adalah untuk menyediakan 30,000 stesen pengecasan awam menjelang tahun 2030, bermakna kemajuan semasa masih jauh ketinggalan.

Di Parlimen, YB Datuk Seri Johari Abdul Ghani menegaskan bahawa pengecualian cukai diberikan kerana pihak berkenaan berpotensi membina stesen pengecasan, namun setakat hari ini jumlah stesen pengecasan yang tersedia hanya sedikit melebihi 1,000 unit. Angka lebih 1,000 stesen yang beliau sebut kemungkinan besar merujuk kepada jumlah pengecas pantas (DC). Tanpa mengira takrifan yang diguna pakai, ketumpatan infrastruktur pengecasan ini masih jauh ketinggalan jika dibandingkan dengan rangkaian stesen minyak sedia ada.

Beliau menambah bahawa selepas tempoh empat tahun, apabila pihak kerajaan meninjau kedudukan stesen pengecasan awam, pemain industri didapati tidak membuat pelaburan sewajarnya. Kerajaan telah menawarkan insentif pengecualian cukai dengan harapan pengeluar dan pengedar akan melabur dalam infrastruktur pengecasan secara sukarela, namun hasil yang dicapai tidak sepadan dengan jangkaan awal.

Pengecualian CBU ditamatkan, insentif CKD kekal buat sementara waktu

Memandangkan pelepasan cukai gagal menarik pelaburan infrastruktur pengecasan yang diharapkan, kerajaan memutuskan untuk tidak menyambung pengecualian cukai bagi EV import (CBU).

Namun, terdapat pengecualian: EV pasang tempatan (CKD) akan terus menikmati pengecualian duti import, duti eksais dan cukai jualan sehingga 31 Disember 2027.

YB Datuk Seri Johari Abdul Ghani berulang kali menegaskan perkara ini dalam jawapannya, sambil menyatakan kerajaan akan terus menyokong aktiviti pemasangan EV tempatan melalui pengecualian duti import, duti eksais dan cukai jualan bagi kenderaan CKD.

Isyarat pemisahan ini sangat jelas. Model import CBU tidak lagi mendapat keistimewaan bebas cukai, tetapi jika pemasangan dilakukan di dalam negara (CKD), insentif tersebut dikekalkan.

Jika levi EV ini dilaksanakan, siapa yang terkesan?

Sekiranya levi ini dikuatkuasakan, golongan yang paling terkesan sudah tentulah pembeli EV baharu. Kos tambahan ini akan diserap ke dalam harga jualan kenderaan, bermakna pembeli yang akhirnya perlu menanggung kos tersebut.

Bagaimanapun, YB tidak memperincikan kadar levi atau kaedah kutipannya kerana ia masih di peringkat kajian. Namun apa yang pasti, pembeli EV CKD juga berkemungkinan besar tidak akan terlepas memandangkan menteri menyebut tentang “setiap unit EV yang dijual”. Sama ada CBU mahupun CKD, selagi ia dijual di pasaran Malaysia, ia tetap terdedah kepada levi ini.

Adakah tindakan kerajaan yang menggalakkan CKD tetapi pada masa sama mengenakan levi ke atas setiap EV terjual ini kelihatan bercanggah?

Bagi pengguna, hal ini mungkin kelihatan tidak konsisten: kerajaan menggalakkan pembelian EV CKD, namun pembeli masih perlu membayar caj tambahan. Namun dari perspektif kerajaan, logiknya mudah: pengecualian cukai CKD ialah dasar industri, manakala levi EV adalah untuk pembiayaan infrastruktur. Pengecualian CKD bertujuan menarik pengeluar melabur dalam fasiliti tempatan, memacu rantaian bekalan serta mewujudkan peluang pekerjaan. Levi EV pula khusus untuk menyelesaikan isu kekurangan stesen pengecasan, dan ia dikutip daripada semua pembeli EV tanpa pengecualian untuk model CKD.

Kedua-dua inisiatif ini mempunyai matlamat serta instrumen pelaksanaan yang berbeza.

Fasa seterusnya untuk CKD: Lokalisasi kini bermula secara serius

Dalam sesi soal jawab Parlimen pada 4 Ogos tersebut, YB Datuk Seri Johari Abdul Ghani turut berkongsi satu lagi perkara penting.

Apabila ditanya oleh seorang Ahli Dewan Negara tentang: Bagaimana kerajaan memastikan pelaburan EV dapat melibatkan pembekal tempatan, menggunakan komponen tempatan, dan memindahkan teknologi? YB Datuk Seri Johari Abdul Ghani menegaskan: kerajaan hanya akan menawarkan insentif kepada syarikat yang komited membangunkan ekosistem automotif tempatan.

Memetik kenyataan beliau, pihak kerajaan tidak akan melayan permintaan insentif sekiranya pihak berkaitan hanya mengimport keseluruhan komponen dari luar negara untuk dipasang dan dijual di dalam negara. Beliau menjelaskan bahawa pendekatan sedemikian akan menjejaskan ekosistem industri automotif tempatan yang telah dibina sepanjang tempoh 30 hingga 40 tahun yang lalu.

Beliau turut membandingkan situasi ini dengan Proton dan Perodua. Kedua-dua jenama nasional tersebut telah membina rangkaian sekitar 733 pembekal Vendor Tahap 1, 2 dan 3, yang menyumbang antara 72% hingga 82% daripada keseluruhan aktiviti pembuatan komponen automotif di Malaysia.

Mesej tersiratnya amat jelas: pengeluar asing yang ingin menikmati pengecualian cukai CKD di Malaysia tidak boleh sekadar membawa masuk komponen untuk dipasang begitu sahaja. Mereka wajib menggunakan rantaian pembekal tempatan, melaksanakan pemindahan teknologi serta mewujudkan peluang pekerjaan berkemahiran tinggi.

Kesimpulan

Daripada penamatan pengecualian cukai CBU, cadangan pelaksanaan levi EV yang sedang dikaji, sehinggalah pengekalan insentif CKD dengan syarat lokalisasi yang lebih ketat, jelas sekali dasar EV di Malaysia sedang melalui fasa pelarasan yang sistematik.

“Fasa bulan madu” pengecualian cukai kini berakhir. Kerajaan bersedia memberikan kelonggaran untuk merangsang pasaran EV, namun ia bukan tanpa syarat. Pengeluar dituntut untuk melakukan pemasangan tempatan, menggunakan komponen domestik, memindahkan teknologi serta turut sama membina infrastruktur pengecasan.

Sama ada levi EV ini akan benar-benar dilaksanakan, berapakah kadarnya dan bilakah tarikh berkuatkuasanya masih belum diputuskan kerana ia masih di peringkat kajian. Namun bagi bakal pembeli EV, potensi kos tambahan ini amat wajar diambil kira.

Logik kerajaan cukup mudah: insentif boleh diberikan, tetapi ada timbal balik yang perlu ditunaikan. Pengeluar perlu membina stesen pengecasan, menyokong rantaian bekalan tempatan serta dan teknologi mesti kekal di sini. Sekiranya kriteria ini gagal dipenuhi, maka bersedialah untuk berdepan dengan cukai yang sewajarnya tanpa sebarang kompromi.