Ikuti kami
Renault ialah salah satu pengeluar kereta terbesar di Perancis, ditubuhkan pada tahun 1898 oleh Louis Renault di Billancourt, pinggir Paris. Sebagai salah satu daripada tiga tonggak utama industri automotif Eropah, Renault bukan sahaja merupakan simbol pembuatan kereta Perancis, malah merupakan sebuah kumpulan automotif transnasional yang sebenar. Kini, Kumpulan Renault mempunyai lima jenama utama: Renault, Dacia, Alpine, Renault Samsung dan Lada. Ibu pejabat kumpulan masih terletak di lokasi kilang asal yang diasaskan oleh pengasas, Billancourt, dan selama lebih daripada seratus tahun, ia kekal sebagai wakil teras kekuatan industri Perancis.
Dari segi pemegangan saham dan struktur strategik, Renault telah bergerak daripada kerjasama pemegangan silang dengan Nissan pada awalnya, ke arah model kerjasama pelbagai pihak yang lebih bebas dan fleksibel. Ciri paling menonjol dan tanda unik Renault ialah: ia ialah salah satu pengeluar kereta tradisional bersaiz besar di Eropah yang beralih ke elektrifikasi dengan pantas, serta merupakan perintis “pemberian kuasa terbalik” dengan menggunakan teknologi China untuk menyampaikan perkhidmatan di seluruh dunia.
Bagi tahun kewangan 2025, Renault mencatat kejayaan peralihan yang ketara. Jumlah jualan global Kumpulan Renault sepanjang tahun ialah 2,336,807 unit, meningkat 3.2% berbanding tahun sebelumnya; pendapatan kumpulan mencapai 57.9 bilion Euro, meningkat kira-kira 3%, margin keuntungan operasi kekal pada 6.3%, dan aliran tunai bebas bagi perniagaan automotif ialah 1.473 bilion Euro. Memasuki suku pertama 2026, momentum pemulihan perniagaan automotif Renault masih berterusan: pendapatan Q1 meningkat 7.3% kepada 12.53 bilion Euro, dan peratusan jualan model elektrik di pasaran Eropah melepasi 52% buat pertama kali. Selepas kerugian besar dan penstrukturan semula sekitar 2020, Renault telah kembali menonjol di peringkat industri automotif global.
Asal-usul dan Penubuhan (1898–1944)
Pada malam Krismas 1898, Louis Renault berusia 21 tahun memandu De Dion-Bouton tiga roda yang diubahsuainya sendiri, dan menakluk Bukit Montmartre di Paris. Pada malam itu, Louis Renault mengisytiharkan penubuhan kilang kereta Renault. Pada tahun 1900, Renault memenangi beberapa perlumbaan kereta seperti Paris-Berlin, jenama ini menjadi terkenal, kapasiti industri berkembang pesat, dan pada tahun 1903 jumlah jualan tahunan melebihi 1,600 unit, menjadikannya pengeluar kereta terbesar di Perancis. Semasa Perang Dunia Pertama, syarikat beralih sepenuhnya kepada pengeluaran peralatan ketenteraan. Kilang Louis Renault menghasilkan senjata, peluru, kapal terbang dan bahkan tank ringan Renault FT-17 untuk tentera Perancis, menunjukkan kemampuan industri Renault pada tahap maksimum. Semasa Perang Dunia Kedua, kilang Renault terpaksa membekalkan lori dan senjata kepada tentera Jerman; selepas perang, kilang diambil alih oleh kerajaan Perancis, dan Louis Renault meninggal dunia dalam penjara pada tahun 1945, manakala aset asal dikuasai oleh kerajaan.
Era Nasionalisasi dan Pra-Globalisasi (1945–1990)
Pada tahun 1945, Renault dinasionalisasi menjadi syarikat milik kerajaan Perancis, dan di bawah campur tangan kerajaan, perniagaan segera pulih untuk menghasilkan kenderaan komersial dan kereta penumpang. Pada 1970-an, dengan integrasi yang semakin erat dalam Komuniti Ekonomi Eropah dan perdagangan automotif yang cenderung kepada liberalisasi, Renault mula merancang pengembangan ke luar negara. Pada tahun 1979, Renault bekerjasama dengan syarikat automotif Amerika, meluaskan pengaruh ke Amerika Utara, tetapi selepas beberapa tahun, kerjasama ini terhenti disebabkan perbezaan budaya dan isu kewangan. Pada tempoh yang sama, Renault mula memasuki Eropah Timur dan menandatangani perjanjian untuk mengambil alih jenama kereta Romania, Dacia, meletakkan asas bagi kebangkitan jenama Dacia di Eropah pada masa depan.
Perikatan Renault-Nissan dan Pemisahan Kerajaan (1999–2018)
Pada 1990-an, akibat kerugian besar berturut-turut dan daya saing eksport yang menurun, kerajaan Perancis bersetuju untuk memacu proses pemisahan dan privatisasi Renault. Pada tahun 1996, Renault diswastakan sepenuhnya. Pada Mac 1999, satu transaksi penting berlaku: Renault memperoleh 36.8% saham Nissan bernilai 5.4 bilion USD, sementara Nissan memperoleh 15% saham tanpa hak undi Renault; Perikatan Renault-Nissan rasmi ditubuhkan. Pada tahun 2001, Renault menjual bahagian traknya kepada Kumpulan Volvo, dan seterusnya memberi tumpuan sepenuhnya kepada kereta penumpang dan kenderaan komersial ringan. Pada akhir 2000-an hingga awal 2010-an, perikatan Renault-Nissan turut menyerap Mitsubishi, membentuk Perikatan Renault-Nissan-Mitsubishi, dengan jumlah jualan global pernah menghampiri 11 juta unit. Pada akhir 2016, selepas beberapa kali pengurangan saham oleh kerajaan Perancis, Renault menamatkan pemegangan saham milik kerajaan sepenuhnya.
Kebangkitan Renaulution dan Kesakitan Transformasi (2020–2025)
Pada tahun 2020, industri automotif menghadapi krisis besar, Renault mengalami salah satu krisis paling ketara dalam sejarahnya: pengeluaran global terganggu, jualan hampir terhenti, dan kerugian bersih kumpulan melebihi 8 bilion Euro. Pada awal 2021, Luca de Meo melancarkan pelan pemulihan “Renaulution”. Renault meninggalkan strategi jualan agresif yang berasaskan volum, memberi tumpuan kepada nilai jenama, dan menamatkan projek model yang tidak menyokong keuntungan. Lima tahun kemudian, pelan “Renaulution” menunjukkan hasil: Renault kembali berada dalam tiga teratas pasaran Eropah, Dacia meraih jualan tertinggi bagi kereta penumpang melalui model Sandero, manakala jenama berprestasi tinggi Alpine melepasi angka 10,000 pendaftaran untuk pertama kali.
Era Baru futuREady (2025–2026 hingga kini)
Pada Mac 2025, Kumpulan Renault melancarkan pelan strategik baharu “futuREady”. Selain itu, secara strategik Renault menghentikan penjualan kereta penumpang di China, sebaliknya menggunakan pusat penyelidikan dan pembangunan di Shanghai untuk mengintegrasikan ekosistem teknologi China, bertujuan menggunakan logik “penyelidikan dan pembangunan di China, rantaian bekalan China” untuk meningkatkan daya saing global.
Matriks produk Kumpulan Renault berasaskan empat jenama teras: Renault, Dacia, Alpine, Renault Samsung dan Lada, merangkumi model elektrik sepenuhnya, hibrid plug-in, hibrid ringan dan kenderaan petrol. Produk merangkumi kereta bandar kecil, sedan kompak/pertengahan, SUV, kereta sport, dan kenderaan komersial ringan.
Renault (E-Tech Elektrik dan Petrol)
Kekuatan utama generasi baharu jenama Renault ialah keluarga E-Tech 100% elektrik. Renault 5 E-Tech Electric, Renault 4 E-Tech Electric dan Scenic E-Tech Electric membentuk matriks elektrik utama; Renault 5 E-Tech menetapkan standard baharu untuk kereta kecil di Eropah dan menjadi juara jualan B-segmen elektrik Eropah 2025. Bagi model petrol, Clio, Captur, Megane masih mempunyai pengaruh dan bahagian pasaran yang signifikan, dan akan secara berperingkat disepadukan menjelang 2030. Renault juga terus mengekalkan barisan LCV (kenderaan komersial ringan).
Dacia
Jenama Romania yang diintegrasikan sepenuhnya pada tahun 2000 ialah sumber aliran tunai dan keuntungan paling stabil bagi Kumpulan Renault. Dengan konsep “nilai untuk wang”, Sandero kekal sebagai juara jualan kereta penumpang individu di Eropah. Duster dan Bigster hibrid baharu menjadi pemacu pertumbuhan utama pasaran kenderaan hibrid Eropah. Jenama ini merancang untuk memperluas daripada satu model elektrik kepada empat model elektrik sepenuhnya menjelang 2030.
Alpine
Alpine ialah bahagian kereta sport berprestasi tinggi dan perlumbaan Renault, mula beroperasi sebagai jenama bebas sejak 2021. A290 menerima maklum balas pasaran yang baik, dan masa depan Alpine akan membangunkan model ringan berasaskan gentian karbon dan pacuan empat roda berprestasi tinggi berasaskan platform elektrik Renault, menjadi mercu tanda teknologi dan ikon semangat dalam kumpulan. Pada tahun 2025, jumlah pendaftaran Alpine melebihi 10,000 unit, meningkat 139.2%
Renault Samsung dan Lada
Renault Samsung beroperasi terutamanya di pasaran Korea Selatan. Lada pula ialah jenama Rusia yang diambil alih sepenuhnya melalui kerjasama antara Perikatan Renault-Nissan dan AvtoVAZ pada tahun 2012. Selepas 2022, akibat faktor geopolitik dan rantaian bekalan, pengeluaran serta jualan Lada di Rusia masih mengekalkan skala tertentu, namun Kumpulan Renault secara berperingkat telah melaksanakan pengurusan penyahrisikoan dan pelarasan pasaran terhadap jenama tersebut.
Struktur jualan global dan pendapatan Kumpulan Renault menunjukkan perubahan positif yang ketara sepanjang tempoh 2024 hingga 2025. Sepanjang tahun 2025, jumlah jualan global Renault melepasi 2.336 juta unit, meningkat 3.2% berbanding tahun sebelumnya dan mencatat pertumbuhan positif selama tiga tahun berturut-turut, sekali gus mengatasi kadar pertumbuhan keseluruhan industri automotif global. Mengikut pecahan jenama, Renault mencatat jualan tahunan sebanyak 1,628,030 unit pada tahun 2025 dengan peningkatan 3.2%, manakala Dacia mencapai 697,408 unit dengan peningkatan 3.1%. Kedua-duanya mengekalkan pertumbuhan melebihi 3%. Dari sudut kewangan, pendapatan tahunan mencapai 57.9 bilion Euro dengan pertumbuhan kira-kira 3%, margin keuntungan operasi kekal stabil pada 6.3%, manakala aliran tunai bebas perniagaan automotif mencapai 1.5 bilion Euro, iaitu paras tertinggi dalam beberapa tahun kebelakangan ini.
Memasuki suku pertama 2026, Renault meneruskan momentum positif dari segi pendapatan dan struktur produk. Pendapatan keseluruhan kumpulan bagi Q1 mencapai 12.53 bilion Euro, meningkat 7.3% berbanding tempoh yang sama tahun sebelumnya. Daripada jumlah tersebut, pendapatan bahagian automotif mencapai 10.81 bilion Euro dengan peningkatan 6.5%. Namun begitu, terdapat sedikit gangguan pada prestasi jualan apabila faktor logistik dan cuaca menyebabkan jualan Dacia bagi suku pertama menurun 16.3%, menjadikan jumlah jualan global kumpulan bagi Q1 sebanyak 546,183 unit, susut 3.3%. Jika kesan sekali sahaja tersebut diketepikan, jualan Renault sendiri masih meningkat kepada 397,602 unit dengan pertumbuhan sekitar 2.2%. Jualan kenderaan elektrik terus mengatasi prestasi industri secara keseluruhan, apabila jualan model elektrik Renault di Eropah bagi Q1 meningkat 20.9%.
Di peringkat antarabangsa, Eropah masih menjadi pasaran teras mutlak Renault. Gabungan Renault dan Dacia menduduki tempat ketiga di pasaran Eropah, sementara kedudukan sebagai jenama automotif nombor satu Perancis kekal kukuh. Pasaran luar Eropah turut menunjukkan pertumbuhan yang memberangsangkan. Sepanjang 2025, jualan Renault di luar Eropah meningkat lebih daripada 10%, mencatat rekod baharu di rantau Amerika, Timur Tengah dan India. Berhubung pasaran China, Ketua Pegawai Eksekutif Renault, Luca de Meo, menyatakan dengan jelas bahawa Renault tidak akan kembali menjual kenderaan di China. Beliau menegaskan bahawa perang harga di pasaran China tidak mampan, manakala jumlah jualan tahunan jenama usaha sama Perancis tidak mencapai 20,000 unit. Strategi alternatif Renault adalah untuk menyepadukan diri dalam ekosistem China tanpa menjalankan jualan kenderaan tempatan. Strategi tersebut telah memberi sumbangan besar kepada peningkatan daya saing global Renault sekitar 2025.
Sistem teknologi teras Renault dalam era elektrifikasi dan revolusi kenderaan ditakrifkan oleh perisian tertumpu kepada tiga aspek utama, iaitu platform elektrik Ampere, platform elektrik 800V generasi baharu RGEV Medium 2.0 serta sistem operasi kenderaan pintar.
Platform Elektrik Ampere dan Sinergi Modular
Ampere pada asalnya dirancang sebagai syarikat subsidiari elektrik dan perisian yang bakal disenaraikan pada tahun 2022. Walaupun rancangan penyenaraian tersebut diubah, kedudukan Ampere sebagai platform teknologi terus diperkukuh oleh kumpulan. Platform Ampere dibangunkan berasaskan seni bina CMF-B dan membezakan pembangunan antara EV dengan model enjin pembakaran dalaman, membentuk dua cabang teknologi utama iaitu AmpR Small bagi segmen A dan B serta AmpR Medium bagi segmen C. Dengan tahap keseragaman dan daya saing kos yang tinggi, platform tersebut turut menyokong pembangunan model Alpine di bawah Renault. Pada Disember 2025, Ford menandatangani perjanjian dengan Renault untuk menjadi pengeluar luar pertama yang menggunakan platform Ampere bagi menghasilkan kenderaan Ford, sekali gus menjadi pengiktirafan penting terhadap strategi pelesenan platform Renault kepada pihak ketiga.
Platform Voltan Tinggi RGEV Medium 2.0 (Teknologi Teras futuREady)
Bagi mencapai sasaran elektrifikasi menyeluruh di Eropah sebelum 2030, Renault sedang membangunkan platform RGEV Medium 2.0 sebagai asas kepada generasi baharu kenderaan elektrik berkecekapan tinggi. Seni bina 800V tersebut menyokong pengecasan ultra pantas, manakala reka bentuk penyepaduan bateri dengan badan kenderaan mengurangkan jumlah komponen sebanyak 20% dan menawarkan jarak perjalanan WLTP sehingga 750 kilometer. Versi jarak lanjutan bagi sesetengah model dijangka mencapai jarak gabungan sehingga 1,400 kilometer. Pada masa yang sama, platform ini mampu mengurangkan kos pengeluaran sebanyak 35%. Model pertama yang menggunakan seni bina 800V dijadualkan diperkenalkan sebelum 2027 dan menjadi salah satu laluan teknologi utama Renault untuk meningkatkan margin keuntungan serta aliran tunai operasi.
Kokpit Pintar dan Sistem SDV (Kenderaan Ditakrifkan oleh Perisian)
Melalui kerjasama erat dengan Google di bawah Alphabet, Renault memperkenalkan sistem multimedia OpenR Link dan sistem operasi automotif generasi baharu Google. Sistem operasi tersebut menyokong kemas kini OTA bagi hampir 90% fungsi kenderaan, termasuk hiburan dalam kabin dan bantuan pemanduan. Renault turut menggunakan teknologi kembar digital dan simulasi kecerdasan buatan bagi mempercepatkan proses pembangunan. Selain itu, pusat penyelidikan dan pembangunan ACDC di Shanghai turut terlibat dalam kerja kemas kini perisian bagi beberapa model derivatif untuk menjimatkan kos dan memendekkan tempoh pembangunan. Pendekatan pintar Renault bukan sahaja membantu mengawal kos setiap kenderaan dan meningkatkan margin keuntungan, malah bersesuaian dengan kekangan grid elektrik Eropah pada masa hadapan serta ekosistem mobiliti sebagai perkhidmatan.
Selain itu, Renault bersama Nissan dan Mitsubishi dalam perikatan tersebut telah menandatangani pusingan baharu perjanjian perolehan bersama bagi mempercepatkan pengurangan kos komponen utama elektrifikasi seperti sel bateri. Nissan memberi tumpuan kepada pemanduan autonomi, Renault memfokuskan teknologi elektrik sepenuhnya serta seni bina elektrik, manakala Mitsubishi menumpukan kepada teknologi hibrid plug-in. Pembahagian tugas yang jelas tersebut terus mewujudkan kesan skala terhadap kos pembangunan dan pengeluaran kenderaan.
Rangkaian pengeluaran dan jualan global Renault kini membentuk struktur berasaskan Perancis sebagai pusat utama, India sebagai hab kejuruteraan dan pembuatan, Amerika Selatan serta Korea Selatan sebagai pusat kapasiti pengeluaran dua hala, di samping memanfaatkan rantaian bekalan China untuk meningkatkan kecekapan global.
Pangkalan Utama Eropah dan Kluster Ampere ElectriCity
Perancis masih menjadi pusat utama penyelidikan, pembangunan dan pengeluaran bernilai tinggi Renault. Tiga kilang di Douai, Maubeuge dan Ruitz membentuk kluster ElectriCity yang bertanggungjawab menghasilkan siri kenderaan elektrik berasaskan platform Ampere. Model Alpine serta Micra generasi baharu keluaran Nissan untuk pasaran Eropah turut dihasilkan di Douai.
India: Peralihan daripada Pasaran kepada Hab Global
Sejak 2025, India menjadi tonggak paling menonjol dalam strategi futuREady Renault. Kilang Chennai mempunyai kapasiti tahunan sehingga 500,000 unit, dengan lebih 130 pembekal membentuk ekosistem komponen di sekelilingnya. Pusat teknologi Renault di Chennai juga merupakan pusat kejuruteraan terbesar di luar Perancis dengan kira-kira 6,000 jurutera. Pada masa hadapan, pangkalan tersebut akan memikul tanggungjawab membangunkan platform baharu dan mengeksport kenderaan ke Timur Tengah, Amerika Latin, Oceania serta ASEAN.
Amerika Selatan: Pangkalan Usaha Sama Geely-Renault di Brazil
Renault dan Geely menandatangani perjanjian kerjasama mendalam pada tahun 2025 dengan pelaburan sebanyak 3.8 bilion Real Brazil, bersamaan kira-kira 5.1 bilion RMB. Bermula pada separuh kedua 2026, kedua-dua pihak merancang menghasilkan kenderaan tenaga baharu berorientasikan jualan berdasarkan platform elektrik GEA Geely di Brazil serta membangunkan platform teknologi tenaga baharu generasi akan datang. Langkah tersebut dijangka mengubah daya saing Renault di Amerika Selatan secara menyeluruh.
Korea Selatan: Serangan Model Hibrid Berasaskan Platform CMA Geely
SUV hibrid baharu Filante yang dihasilkan oleh Renault Samsung di kilang Busan menggunakan platform CMA serta sistem rangkaian kuasa Geely. Model tersebut bukan sahaja dipasarkan di Korea Selatan, malah akan diperluaskan ke Amerika Latin dan negara-negara Teluk. Perkongsian sumber ini dijangka meningkatkan kadar penggunaan kapasiti dan keuntungan kilang Busan dengan ketara.
China: Pusat Penyelidikan ACDC dan Kapasiti Pengeluaran Tersembunyi di Sebalik Dacia Spring
Renault menubuhkan pusat penyelidikan dan pembangunan ACDC di Shanghai yang berjaya menyiapkan pembangunan Twingo E-Tech dalam tempoh kurang daripada dua tahun, sekali gus menunjukkan keberkesanan “kelajuan China”. Selain itu, Renault memanfaatkan kapasiti pembuatan di China untuk mengeksport Dacia Spring, dengan beberapa kilang kontrak di Wuhan dan Shiyan pernah membantu model tersebut mencapai kemuncak jualan di Eropah pada tahun 2023. Strategi keseluruhan Perancis adalah tidak menjual kereta di China tetapi menggunakan kepakaran dan rantaian bekalan China bagi meningkatkan kecekapan serta mempercepatkan pengeluaran besar-besaran kenderaan elektrik kos rendah untuk pasaran global.
Strategi futuREady yang diumumkan oleh Kumpulan Renault pada Mac 2025 membina empat tonggak utama berasaskan kepimpinan teknologi, pelancaran produk yang menyeluruh, pengembangan global dan kecemerlangan operasi, dengan sasaran jangka panjang sehingga 2030.
Serangan Produk 2030: 36 Model Baharu dan Matlamat Elektrifikasi Mengikut Wilayah
Menjelang 2030, kumpulan merancang melancarkan 36 model baharu di seluruh dunia, termasuk 22 model untuk pasaran Eropah (16 daripadanya 100% elektrik), mewakili lebih daripada separuh portfolio. Pada 2030, jenama Renault dijangka mencapai elektrifikasi sepenuhnya 100% di Eropah, manakala kadar elektrifikasi di pasaran luar Eropah dijangka mencapai 50%. Bagi jenama Dacia, model elektrik dijangka menyumbang dua pertiga daripada jumlah jualannya. Matlamat akhir Renault adalah menggunakan teknologi elektrifikasi untuk menguasai segmen pasaran premium tertentu serta mendahului dari segi jarak perjalanan dan kos bateri.
Pelaksanaan Mendalam Kenderaan Ditakrifkan oleh Perisian dan Pengurangan Kos Pengedaran
Renault merancang menggunakan “kembar digital”, integrasi data pelanggan dan alat tambah nilai data untuk mengurangkan kos pengedaran keseluruhan sebanyak 20%, dengan sasaran mengekalkan sekurang-kurangnya 80% kadar kesetiaan pelanggan menjelang 2030. Kenderaan elektrik berasaskan seni bina 800V baharu turut dijangka menawarkan masa pengecasan lebih singkat, jarak perjalanan lebih panjang dan keupayaan OTA bagi 90% kenderaan sepanjang hayatnya.
Pendapatan, Keupayaan Keuntungan dan Sasaran Jualan Global
Bagi 2026, sasaran margin keuntungan operasi Kumpulan Renault dijangka kekal sekitar 5.5%, dengan aliran tunai bebas perniagaan automotif sekitar 1.5 bilion Euro. Walaupun berhadapan dengan ketidakpastian tarif global dan inflasi Eropah, kumpulan dijangka mengekalkan penetapan harga produk yang agresif serta keupayaan meningkatkan kecekapan. Renault merancang untuk mencapai jualan global melebihi 2 juta unit menjelang 2030, dengan lebih separuh dijual di pasaran baru di luar Eropah. Berdasarkan kadar pertumbuhan semasa, sasaran 2030 adalah berpotensi dicapai secara mampan.
Penyusunan Semula Perikatan dan Kebergantungan kepada Independensi
Renault akan terus memperkukuh kerjasama dengan Nissan, Mitsubishi serta rakan baharu seperti Geely dan Ford. Penjimatan pelaburan daripada pembangunan projek baharu melalui platform Renault-Nissan-Mitsubishi dijangka mencapai 40%. Kerjasama dengan Ford dan Geely pula secara signifikan meningkatkan skala kelebihan teknologi Renault. Sinergi dengan syarikat tenaga Perancis dan platform baharu di Amerika Selatan telah membolehkan pengembangan pasaran “Global Selatan” menjadi realiti.
Kesimpulannya, dalam naratif baharu “futuREady”, Renault telah berjaya keluar daripada kancah kerugian dan membina lintasan pemulihan yang jelas dan menaik. Kumpulan ini bukan sahaja berjaya melakukan pembalasan di tanah air Eropah, malah melalui model kerjasama pelbagai hala telah membuka peluang di pasaran baharu; selain itu, Renault menggunakan pendekatan berasaskan nilai, pelesenan teknologi terbuka dan strategi rantaian bekalan yang fleksibel untuk memperoleh kedudukan penting di pentas global industri automotif yang kompetitif.
Hak Cipta bitauto.com
Yiche (www.yiche.com dan www.bitauto.com) ialah salah satu laman web automotif yang paling banyak dikunjungi di China, dan kami akan memberikan anda maklumat terperinci tentang kereta jenama China di kawasan anda. Sila ambil perhatian bahawa maklumat yang diberikan di laman web ini adalah berdasarkan maklumat yang tersedia secara umum dan hanya untuk rujukan sahaja. Ia mungkin tidak dikemas kini sepenuhnya atau tepat sepanjang masa.
